Van groeidenken naar bloeidenken

Published : 10-09-2018 08:23:08
Categories : Alberthe Papma

Van groeidenken naar bloeidenken

Economie 

uit het Grieks: oikos (huis of gezin) en nomos (regel)

.... het op orde houden van het huishouden ....

Op de middelbare school vond ik er geen bal aan, het vak economieEconomie leek zo anoniem. Het ging alleen maar over zaken als wereldwijde geldstromen, wisselkoersen, internationale handel, bruto nationale producten, banken, rente, schuldenlast en wat dies meer zij. Over het maken van meer geld voor overheden en bedrijven. Het had weinig te maken met de levens van ‘gewone mensen’ in hun dagelijkse omgeving. Gewone mensen hebben er geen invloed op, zo leek het. Dat schuurde. Ik had behoefte aan een ander verhaal.

Natuurlijk ontdekte ik na verloop van tijd dat er ook economen waren die een ‘andere’ economie beschreven en voorstonden. Een economie die wél gebaseerd is op zorg voor mens en aarde. Economen als Daly en Schumacher die schreven over een economie van de menselijke maat waarin rekening wordt gehouden met natuur en waar welvaart en geluk de toetssteen zijn. En Bob Goudswaard en Harry de Lange die met ‘Genoeg van teveel, genoeg van te weinig’ lieten zien dat een economie gebaseerd op ongebreidelde groei ten koste gaat van het milieu en leidt tot grote ongelijkheid in welvaart. Die verhalen resoneerden wél.

Maar deze en andere economen die vonden dat de markteconomie meer rekening zou moeten houden met de grenzen van de planeet en de behoeften van mensen werden vaak weggezet als radicaal, normatief, idealistisch en subjectief. Deze economen werden niet op school besproken. En dat is verdomd jammer, want ze bleken behoorlijk visionair.

Inmiddels zijn we enkele decennia, financiële en duurzaamheidscrises, internationale milieu- en armoedeconferenties en dito rapporten verder en zijn de grenzen van de groei pijnlijk zichtbaar geworden. Inmiddels zijn er ook overal op de wereld mensen die zich inzetten voor een meer rechtvaardige, duurzame samenleving die niet draait om geld maar om winst. Echte winst. Die oude systemen herontdekken en nieuw leven inblazen. De Broodfondsen anno nu zijn de tontines van de vrouwen in West-Afrika waarmee ik tijdens mijn studie antropologie kennismaakte. Huidige vormen van collectief grondgebruik zijn nieuwe vormen van de meentes van vroeger. Er wordt weer gewerkt aan economische systemen op menselijker schaal, gebaseerd op vertrouwen en met een 'gezicht'. Kortgeleden werd de internationale Wellbeing Economy Alliance opgericht die pleit voor een economie waar het welzijn van mens en planeet centraal staat.

Het 'nieuwe oude' verhaal wordt steeds luider verkondigd. En steeds meer gehoord. Blijkbaar is de tijd rijp. Ik vind dat ongelooflijk hoopgevend.

Aansprekend voorbeeld is zelfbenoemd afvallig econoom Kate Raworth. In haar boek Donuteconomie, in zeven stappen naar een economie voor de 21e eeuw beschrijft ze aan de hand van het simpele beeld van een donut een economie die sociaal rechtvaardig en regeneratief is. Die niet louter groeit, maar vooral bloeit. De binnenste ring van het broodje is het sociale fundament, de basisbehoeften waaraan voldaan moet zijn om in welvaart te kunnen leven. De buitenste ring wordt gevormd door de ecologische grenzen waar we binnen moeten blijven opdat het leefbaar blijft.

Het verhaal van Raworth is niet nieuw. Het staat in de lange traditie van ‘vernieuwingseconomen’. Maar het slaat enorm aan. Ze wordt veel geïnterviewd en over de hele wereld uitgenodigd om te spreken. Haar grote verdienste is dat ze in staat is in begrijpelijke taal een hoopvol en wenkend perspectief te schetsen; zeer toegankelijk en door de vele voorbeelden ook zeer aansprekend. Ze biedt handelingsperspectief. Dat alleen al maakt haar boek het lezen waard. Raworth maakt economie weer interessant voor het grote publiek.

En dat is winst. Want tenslotte gaat economie om mensen. Wordt economie gemaakt door mensen. Wij allen bepalen samen hoe onze toekomst er uitziet. Hoe het huishouden op een fatsoenlijke, duurzame en rechtvaardige manier op orde wordt gehouden. Voor alle betrokkenen.

Misschien moet het boek van Raworth maar een van de lesboeken economie worden voor de middelbare school. Dan wordt dat vak niet alleen leuker, maar ook relevanter voor de wereld van nu en straks.

Share this content