Eten als politieke daad

Published : 09-10-2018 16:14:08
Categories : Alberthe Papma

Eten als politieke daad

Ik loop de tuin in en oogst een pompoen voor het avondeten.

Terwijl ik het prettige gewicht in mijn handen voel en de prachtige oranje kleur bewonder, bedenk ik me voor minstens de duizendste keer hoe gelukkig ik ben dat ik dit kan doen. Dat ik voedsel kan oogsten van mijn eigen stukje land. Voedsel dat ik zelf gezaaid, gepoot, verzorgd, gekoesterd, geoogst en bereid heb.

Ineens moet ik denken aan een boek van Barbara Kingsolver dat ik jaren geleden las. Het heet ‘Animal, vegetable, miracle’ en beschrijft hoe zij samen met haar gezin een jaar lang zo lokaal mogelijk probeerde te eten; producten uit eigen tuin en van buren, vrienden en bekende boeren in de nabije regio. Een prachtig geschreven pleidooi voor korte voedselketens en tegen de huidige grootschalige, intensieve landbouw en de macht van de voedselindustrie.

Ik vond het een inspirerend boek. En ik vond het een indrukwekkende exercitie. Want hoe graag ik het ook zou willen; de curry die ik zo meteen ga maken komt niet volledig uit eigen tuin. De pompoen, aardappel, uien, tomaten en kruiden heb ik zelf geteeld, maar een minstens zo belangrijk deel van deze maaltijd bestaat uit producten die van behoorlijk ver komen zoals de rijst, de kokosmelk en de specerijen. En mijn dagelijkse koppen koffie en thee, de bananen en nog veel meer zaken die ik met enige regelmaat tot me neem ook. Weliswaar zoveel mogelijk biologisch of fairtrade en liefst in een combinatie van beide, maar toch. Ik probeer zo ethisch en verantwoord mogelijk te eten, maar ik zou liegen als ik zeg dat me dat iedere dag volledig lukt.

Als er één thema is dat heel veel, en ook tegenstrijdige, dimensies heeft is het wel voedsel. Het telen én het eten daarvan. Eten verbindt, het is een bij uitstek sociaal gebeuren. Samen eten is een culturele handeling met grote uitdrukkingskracht. Het met aandacht koken van een mooie maaltijd is een handeling van liefde. Goed en eerlijk eten voedt lichaam en geest. Maar voedsel heeft natuurlijk ook te maken met milieu, natuur en klimaat. Met macht en verdelingsvraagstukken. Met gezondheid. Goed voedsel is lang niet voor iedereen beschikbaar en betaalbaar. Wereldwijd zijn miljoenen mensen ondervoed maar zijn er ook minstens zoveel overvoerd. Er is honger en er wordt voedsel verspild. Landbouw kan de aarde uitputten maar ook regenereren. Boeren krijgen wel of geen fatsoenlijke prijs voor hun arbeid en producten. We eten wel of geen dieren. Voedsel heeft wel of geen gezicht. Is eenvormig of divers. Vult of voedt.

Op ons bord komen alle grote maatschappelijke thema’s van deze tijd samen.

Boer en eco-filosoof Wendell Berry zei ooit; ‘eten is een agriculturele daad’. En hij voegde daar aan toe dat de meeste eters zich daar niet van bewust zijn; ze zijn passieve consumenten die de verbinding tussen land en bord uit het oog verloren zijn.

Het herkennen en hervinden van die verbinding is een eerste stap in het maken van een bewuste keuze voor de wereld die je voor ogen hebt. Voor eten met of zonder bijsmaak. Een stap naar een verandering van passief naar actief consument zijn. Of zelfs naar aandeelhouder of co-producent. En die keuze maken we minstens drie keer per dag. Daarmee hebben we dus een enorme invloed.

Gelukkig zijn er velen die onderzoeken en beschrijven hoe we die keuze kunnen maken. En zijn er veel inspirerende voorbeelden van consumenten en producenten die het ons voorleven door te werken aan een eerlijke, duurzame, herkenbare, regeneratieve en toekomstbestendige agri-cultuur. In de ware zin van het woord.

Eten is in de grond van de zaak een politieke daad. Misschien gaat de liefde voor een betere wereld wel voor een belangrijk deel door de maag. En misschien moet ik toch maar eens écht gaan proberen om een jaar lang regionaal te eten. Ik ben benieuwd of me dat lukt.

Vanavond wordt het in elk geval pompoencurry zonder kokosmelk.

Share this content

Blijf in contact met ons en wij houden u op de hoogte van nieuwe relevante boeken.
Meldt u aan voor de nieuwsbrief (6x per jaar)